ค่าไฟโรงงานหน่วยละกี่บาท ทำไมแต่ละโรงงานไม่เท่ากัน

ค่าไฟโรงงานไม่มีราคาเดียว บิลรวมค่าพลังงาน ค่าบริการรายเดือน ค่า Ft ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% และค่าความต้องการพลังไฟฟ้าของกิจการขนาดกลางขึ้นไป ราคาต่างกันตามประเภทผู้ใช้ไฟ ชั้นแรงดัน และแบบอัตรา เช่น กิจการขนาดกลางอัตรา TOU แรงดันต่ำของ กฟภ. ณ ก.ย. 2569 คิดค่าพลังงาน On Peak 4.3297 บาท/หน่วย Off Peak 2.6369 บาท/หน่วย ยังไม่รวม Ft และภาษี

ในตารางชั้นแรงดันต่ำของ กฟภ. อัตรา TOU ช่วง Off Peak ของกิจการขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่เท่ากันทั้งสามกลุ่ม ขณะที่กิจการขนาดกลางกับขนาดใหญ่ที่ใช้อัตรา TOU ใช้อัตราชุดเดียวกันทั้งค่าพลังงานและค่าความต้องการพลังไฟฟ้าช่วง On Peak ทำให้ส่วนต่างระหว่างสองโรงงานในกลุ่มนี้มาจากสัดส่วนการใช้ไฟช่วง On Peak ขนาดความต้องการพลังไฟฟ้าช่วง On Peak และรายการที่ไม่ได้คิดต่อหน่วย ค่าไฟต่อหน่วยที่แยกองค์ประกอบแล้วคือตัวตั้งของการประเมินความคุ้มค่าของโซลาร์รูฟท็อป

บิลของสองโรงงานขนาดใกล้กัน หารแล้วไม่เท่ากัน

เจ้าของโรงงานนำบิลค่าไฟมาเทียบกับเพื่อนที่มีโรงงานขนาดใกล้กัน เอายอดบิลหารจำนวนหน่วยแล้วได้ค่าไฟต่อหน่วยไม่เท่ากัน ทั้งที่อาคารใกล้เคียงกันและใช้ไฟในระดับไม่ต่างกันมาก ตัวเลขต่อหน่วยที่ต่างกันนี้ทำให้ตั้งราคาสินค้าหรือประเมินการลงทุนลดค่าไฟได้ยาก สิ่งที่อยากรู้ต่อคือตัวกำหนดค่าไฟต่อหน่วยของแต่ละโรงงาน

ค่าไฟโรงงานหน่วยละกี่บาท ทำไมตอบเป็นตัวเลขเดียวไม่ได้

อัตราต่อหน่วยในประกาศของการไฟฟ้ายังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม และบิลจริงมีรายการที่ไม่ได้คิดต่อหน่วยปนอยู่ ยอดบิลหารจำนวนหน่วยจึงไม่เท่ากับอัตราในประกาศ

ประกาศอัตราของ กฟภ. และการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) ระบุว่าอัตราที่ประกาศยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนประกาศของ กฟภ. เขียนองค์ประกอบบิลรายเดือนไว้เป็นค่าไฟตามอัตรา บวกค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม ผลกับผู้อ่านคือตัวเลขในตารางอัตราเป็นเพียงจุดเริ่ม ยอดที่จ่ายจริงต่อหน่วยต้องบวกรายการอื่นเข้าไปอีก

ค่าไฟตามอัตราของกิจการขนาดกลางและขนาดใหญ่มีทั้งค่าพลังงานที่คิดต่อหน่วยและค่าความต้องการพลังไฟฟ้าที่คิดต่อ kW รวมกับค่าบริการรายเดือนที่คิดเป็นยอดต่อเดือน สองโรงงานที่ใช้หน่วยเท่ากันจึงจ่ายต่างกันได้ ถ้าค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (kW) ที่บิลแสดงต่างกัน

ตัวเลขต่อหน่วยที่เทียบกันได้จริงเริ่มจากสามเรื่อง คือประเภทผู้ใช้ไฟ ชั้นแรงดันที่รับไฟ และแบบอัตรา ทั้งสามเรื่องรวมกันเป็นรหัสประเภทในประกาศอัตรา ซึ่งใช้เลือกแถวที่ตรงกับโรงงานในตารางอัตรา

บิลค่าไฟโรงงานประกอบด้วยอะไรบ้าง

บิลค่าไฟโรงงานประกอบด้วยค่าพลังงาน ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า ค่าบริการรายเดือน ค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม โดยมีเพียงค่าพลังงานกับค่า Ft ที่คิดต่อหน่วยโดยตรง

**ค่าพลังงาน** คิดต่อหน่วย (kWh) ตามอัตราในตารางของประเภทผู้ใช้ไฟ ชั้นแรงดัน และแบบอัตรา รายการนี้โตตามจำนวนหน่วยที่ใช้ ในอัตรา TOU ราคาต่อหน่วยแยกตามช่วง On Peak กับ Off Peak ทำให้หน่วยที่เท่ากันจ่ายต่างกันได้ตามช่วงเวลาที่ใช้

**ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า** คิดต่อ kW และมีเฉพาะกิจการขนาดกลางขึ้นไป รายการนี้โตตามค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (kW) ที่บิลแสดง ไม่ได้โตตามจำนวนหน่วย โรงงานที่ใช้หน่วยเท่ากันจึงจ่ายรายการนี้ต่างกันได้

**ค่าบริการรายเดือน** เป็นยอดคงที่ต่อเดือน ไม่ขึ้นกับจำนวนหน่วย เดือนที่ใช้ไฟน้อยรายการนี้จึงกินสัดส่วนของค่าไฟต่อหน่วยมากขึ้น กิจการขนาดเล็ก ชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 2.1.2 และ 2.2.2) จ่ายค่าบริการรายเดือน 33.29 บาท/เดือน กิจการขนาดเล็ก ชั้นแรงดันกลาง (ประเภท 2.1.1 และ 2.2.1) จ่ายค่าบริการรายเดือน 312.24 บาท/เดือน กิจการขนาดกลาง (ประเภท 3) มีค่าบริการรายเดือน 312.24 บาท/เดือน

**ค่า Ft** คิดเป็นอัตราต่อหน่วยและแยกเป็นรายการในบิลทุกเดือน รายการนี้โตตามจำนวนหน่วยเช่นเดียวกับค่าพลังงาน

**ภาษีมูลค่าเพิ่ม** ในบิลคิด 7% ของค่าไฟฟ้าฐานรวมกับค่า Ft รายการนี้โตตามยอดก่อนภาษีทั้งหมด ผลคือทุกบาทที่เพิ่มในค่าพลังงาน ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า หรือค่าบริการ ถูกบวกภาษีตามไปด้วย

โรงงานอยู่ประเภทผู้ใช้ไฟไหน วัดจากอะไร

ในกลุ่มกิจการประเภท 2–4 ประเภทผู้ใช้ไฟกำหนดจากความต้องการพลังไฟฟ้าเฉลี่ยใน 15 นาทีที่สูงสุดในรอบเดือนผ่านมิเตอร์เครื่องเดียว และกิจการขนาดกลางกับขนาดใหญ่ยังแบ่งกันด้วยปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้าเฉลี่ย 3 เดือนก่อนหน้า (หน่วยต่อเดือน) ไม่ได้กำหนดจากขนาดอาคาร (โรงแรมและกิจการให้เช่าพักอาศัยในช่วงขนาดเดียวกับกิจการขนาดกลางและขนาดใหญ่อยู่ในประเภท 5)

ในกลุ่มกิจการประเภท 2–4 (โรงแรมและกิจการให้เช่าพักอาศัยในช่วงขนาดเดียวกับกิจการขนาดกลางและขนาดใหญ่อยู่ในประเภท 5) กิจการขนาดเล็ก (ประเภท 2) คือผู้ใช้ไฟที่ความต้องการพลังไฟฟ้าต่ำกว่า 30 kW กิจการขนาดใหญ่ (ประเภท 4) คือผู้ใช้ไฟที่ความต้องการพลังไฟฟ้าตั้งแต่ 1,000 kW ขึ้นไป ผู้ใช้ไฟที่ปริมาณการใช้เฉลี่ยสามเดือนเกิน 250,000 หน่วย/เดือน เข้ากิจการขนาดใหญ่เช่นกัน ปริมาณที่นำมาเทียบคือหน่วยต่อเดือนเฉลี่ย 3 เดือนก่อนหน้า ผู้ใช้ไฟที่อยู่ระหว่างเกณฑ์กิจการขนาดเล็กกับขนาดใหญ่คือกิจการขนาดกลาง (ประเภท 3)

ผลกับเจ้าของโรงงานคือโรงงานพื้นที่ใกล้กันและทำธุรกิจเดียวกันอยู่คนละประเภทได้ ถ้าความต้องการพลังไฟฟ้าที่มิเตอร์วัดได้ต่างกัน ประเภทที่ต่างกันแปลว่าใช้ตารางอัตราคนละชุด และกิจการขนาดกลางขึ้นไปมีค่าความต้องการพลังไฟฟ้าต่อ kW เพิ่มเข้ามาในบิล

โรงแรมและกิจการให้เช่าพักอาศัยในช่วงขนาดเดียวกับกิจการขนาดกลางและขนาดใหญ่อยู่ในประเภท 5 ซึ่งเป็นประเภทกิจการเฉพาะอย่างที่แยกของตัวเองในประกาศอัตรา ส่วนกิจการขนาดเล็กที่เดือนใดความต้องการพลังไฟฟ้าพ้นเกณฑ์ของกิจการขนาดเล็ก จะถูกย้ายขึ้นไปประเภทที่สูงกว่าแล้วแต่กรณี

รับไฟชั้นแรงดันไหน แล้วอัตราต่อหน่วยต่างกันเท่าไร

ประกาศอัตราแยกตารางตามชั้นแรงดันที่รับไฟ และรหัสประเภทบอกชั้นไว้ในหลักสุดท้าย เช่น กิจการขนาดเล็กอัตรา TOU ชั้นแรงดันต่ำคือประเภท 2.2.2 ส่วนชั้นแรงดันกลางคือประเภท 2.2.1

รหัสประเภทในประกาศอัตรามีสามระดับ หลักแรกคือประเภทผู้ใช้ไฟ หลักที่สองคือแบบอัตรา และหลักสุดท้ายคือชั้นแรงดัน กิจการขนาดเล็กมีสองชั้นคือแรงดันกลางและแรงดันต่ำ ขณะที่กิจการขนาดกลางและขนาดใหญ่มีสามชั้นคือแรงดันสูง กลาง และต่ำ วิธีอ่านรหัสประเภทที่พิมพ์บนบิลอยู่ในบทวิธีอ่านบิลค่าไฟโรงงาน

กิจการขนาดเล็กอัตราปกติ ชั้นแรงดันกลาง (ประเภท 2.1.1) คิดค่าพลังงาน 3.9086 บาท/หน่วย ขณะที่ชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 2.1.2) คิดแบบขั้นบันไดตามจำนวนหน่วย กิจการขนาดเล็กอัตรา TOU ชั้นแรงดันกลาง (ประเภท 2.2.1) จ่ายค่าพลังงานช่วง On Peak 5.1135 บาท/หน่วย ช่วง Off Peak ของกิจการขนาดเล็กอัตรา TOU ชั้นแรงดันกลาง (ประเภท 2.2.1) คิด 2.6037 บาท/หน่วย กิจการขนาดเล็กอัตรา TOU ชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 2.2.2) จ่ายค่าพลังงานช่วง On Peak 5.7982 บาท/หน่วย

อัตรา TOU ของกิจการขนาดเล็กชั้นแรงดันกลางต่ำกว่าชั้นแรงดันต่ำทั้งช่วง On Peak และ Off Peak ขณะที่ค่าบริการรายเดือนของกิจการขนาดเล็กชั้นแรงดันกลางสูงกว่าชั้นแรงดันต่ำ ผลคือในกิจการขนาดเล็ก ชั้นแรงดันเปลี่ยนทั้งอัตราต่อหน่วยและยอดคงที่รายเดือน การเทียบค่าไฟต่อหน่วยของโรงงานขนาดเล็กสองแห่งที่รับไฟคนละชั้นจึงเทียบได้ครบเมื่อดูทั้งสองส่วน ส่วนกิจการขนาดกลาง ค่าบริการรายเดือนเท่ากันทุกชั้นแรงดัน

ในชั้นแรงดันต่ำ กิจการขนาดกลางอัตรา TOU (ประเภท 3.2.3) กับกิจการขนาดใหญ่อัตรา TOU (ประเภท 4.2.3) ใช้อัตราค่าพลังงานและค่าความต้องการพลังไฟฟ้าช่วง On Peak ชุดเดียวกัน กิจการขนาดใหญ่อัตรา TOU ชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 4.2.3) จ่ายค่าความต้องการพลังไฟฟ้าช่วง On Peak 210.00 บาท/kW ต่อเดือน ส่วนตารางของชั้นแรงดันสูงและชั้นแรงดันกลางครบทุกประเภทอยู่ในประกาศอัตราค่าไฟฟ้าของ กฟภ.

อัตราปกติ TOU หรือ TOD โรงงานอยู่แบบไหน

กิจการขนาดกลางและขนาดใหญ่ที่ขอใช้ไฟใหม่เข้าอัตรา TOU (ประเภท 3.2 และ 4.2) ส่วนอัตราปกติของกิจการขนาดกลาง (ประเภท 3.1) และอัตรา TOD ของกิจการขนาดใหญ่ (ประเภท 4.1) เปิดไว้เฉพาะผู้ใช้ไฟเดิม

อัตรา TOU แยกราคาค่าพลังงานตามช่วงเวลา On Peak และ Off Peak ที่ประกาศกำหนด ส่วนอัตราปกติคิดค่าพลังงานอัตราเดียว กิจการขนาดกลางอัตราปกติ ชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 3.1.3) คิดค่าพลังงาน 3.1751 บาท/หน่วย อัตรา TOU ของกิจการขนาดกลางชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 3.2.3) คิดช่วง On Peak สูงกว่าอัตรานี้และช่วง Off Peak ต่ำกว่าอัตรานี้

ผลคือโรงงานสองแห่งที่อยู่ประเภทเดียวกันและชั้นแรงดันเดียวกันจ่ายต่างกันได้ เพราะแห่งหนึ่งเป็นผู้ใช้ไฟเดิมที่ยังอยู่อัตราปกติ อีกแห่งเริ่มใช้ไฟภายหลังและเข้าอัตรา TOU สำหรับโรงงานที่อยู่อัตรา TOU สัดส่วนหน่วยที่ใช้ช่วง Off Peak เป็นตัวกำหนดว่าค่าพลังงานเฉลี่ยต่อหน่วยจะออกมาใกล้อัตรา Off Peak หรือ On Peak มากกว่า

ก่อนเทียบค่าไฟต่อหน่วยกับโรงงานอื่น ให้รู้ก่อนว่าโรงงานอยู่แบบอัตราใด จะเห็นว่าส่วนต่างมาจากแบบอัตราหรือจากปัจจัยอื่น วิธีดูแบบอัตราจากบิลอยู่ในบทวิธีอ่านบิลค่าไฟโรงงาน

ค่าที่ไม่ได้คิดต่อหน่วยแต่ทำให้บิลแต่ละโรงงานต่างกันมีอะไรบ้าง

ค่าไฟฟ้าต่ำสุด ค่าเพาเวอร์แฟกเตอร์ (PF) และค่าบวกเพิ่มกรณีมิเตอร์ฝั่งแรงต่ำของหม้อแปลงลูกค้า ตามประกาศ กฟภ. เป็นรายการที่ไม่ได้อยู่ในอัตราต่อหน่วยของตาราง แต่ทำให้โรงงานที่ใช้อัตราเดียวกันจ่ายต่างกันได้ โดยค่าบวกเพิ่มนี้ประกาศ กฟภ. เขียนไว้ในประเภท 2.2 ประเภท 3 ประเภท 5 ประเภท 6 และประเภท 7 และไม่ปรากฏในประเภท 2.1 และประเภท 4

ค่าไฟฟ้าต่ำสุดผูกกับค่าความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุดในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา นับถึงเดือนปัจจุบัน รายละเอียดการคิดอยู่ในเรื่องค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (Demand Charge)

ค่าเพาเวอร์แฟกเตอร์ (PF) เป็นรายการแยกที่ไม่ได้อยู่ในอัตราต่อหน่วยของตาราง รายการที่สามคือค่าบวกเพิ่มกรณีมิเตอร์ฝั่งแรงต่ำของหม้อแปลงลูกค้า ตามประกาศ กฟภ. ซึ่งประกาศเขียนไว้ในหมายเหตุของประเภท 2.2 ประเภท 3 ประเภท 5 ประเภท 6 และประเภท 7 และไม่ปรากฏในประเภท 2.1 และประเภท 4

เมื่อสองโรงงานใช้แถวเดียวกันในตารางอัตรา ยอดบิลหารจำนวนหน่วยยังต่างกันได้จากรายการเหล่านี้ ควรแยกยอดของรายการเหล่านี้ออกจากบิลก่อนเทียบกับโรงงานอื่น จะเห็นส่วนต่างที่มาจากอัตราจริงแยกจากส่วนต่างที่มาจากลักษณะการใช้ไฟและการติดตั้งมิเตอร์

ส่วนไหนของค่าไฟที่ทุกโรงงานจ่ายเท่ากัน

ค่า Ft ในงวดเดียวกันเป็นอัตราคงที่ต่อหน่วยที่ทุกโรงงานจ่ายเท่ากัน และภาษีมูลค่าเพิ่มคิดอัตราเดียวที่ 7%

ตามเอกสารของสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ค่า Ft ปรับเป็นรอบ ม.ค.–เม.ย. · พ.ค.–ส.ค. · ก.ย.–ธ.ค. และเรียกเก็บทุกเดือนแยกเป็นรายการในบิล ที่มาของค่า Ft และผลต่อความคุ้มค่าของโซลาร์เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ผลกับการเทียบบิลคือในงวดเดียวกัน ค่า Ft ต่อหน่วยไม่ได้ทำให้สองโรงงานต่างกัน

อัตราของ กฟภ. และ กฟน. สำหรับประเภทผู้ใช้ไฟและชั้นแรงดันเดียวกันกำหนดไว้เท่ากัน โรงงานที่อยู่คนละพื้นที่การไฟฟ้าจึงเทียบอัตราต่อหน่วยกันได้ เมื่ออ่านรหัสประเภทให้ตรงกับรูปแบบบนบิลของการไฟฟ้าแต่ละแห่ง

ส่วนต่างของค่าไฟต่อหน่วยระหว่างโรงงานจึงมาจากประเภทผู้ใช้ไฟ ชั้นแรงดัน แบบอัตรา สัดส่วนการใช้ไฟช่วง On Peak และค่าที่ไม่ได้คิดต่อหน่วย ไม่ได้มาจากค่า Ft หรือภาษีมูลค่าเพิ่ม ค่าไฟต่อหน่วยที่แยกองค์ประกอบเหล่านี้แล้วของโรงงานตัวเอง คือตัวตั้งที่ใช้ประเมินว่าติดโซลาร์รูฟท็อปคุ้มไหม