TOU On-Peak / Off-Peak คือช่วงเวลาไหน

On Peak คือ 09.00–22.00 น. วันจันทร์–ศุกร์ Off Peak คือ 22.00–09.00 น. วันจันทร์–ศุกร์ และทั้งวันในวันเสาร์–อาทิตย์ วันแรงงานแห่งชาติ และวันหยุดราชการตามปกติ ส่วนวันพืชมงคลที่ตรงวันธรรมดา วันหยุดชดเชย และวันหยุดราชการเพิ่มเป็นกรณีพิเศษตามมติคณะรัฐมนตรี (ครม. — ข้อนี้ใช้ตั้งแต่ปี 2566) คิดแบบวันทำงาน

ผลต่อโรงงานคือวันที่โรงงานหยุดงานไม่ได้เป็น Off Peak ทั้งวันเสมอไป เพราะวันที่ใช้ตัดสินคือปฏิทินวัน Off Peak ที่การไฟฟ้าประกาศในแต่ละปี ไม่ใช่ปฏิทินหยุดงานของโรงงาน

วันหยุดชดเชยที่โรงงานปิด แต่บิลยังนับช่วง On Peak

วันจันทร์ที่เป็นวันหยุดชดเชย โรงงานหยุดสายการผลิตทั้งวันตามปฏิทินราชการ แต่เมื่อบิลเดือนนั้นมาถึง หน่วยไฟที่ใช้ในวันนั้นระหว่างช่วง On Peak กลับถูกนับรวมเป็นหน่วย On Peak เหมือนวันทำงานปกติ ประกาศ กกพ. เรื่องช่วงเวลาของอัตรา TOU ระบุวันหยุดที่ไม่นับเป็น Off Peak ทั้งวันไว้สามแบบ และวันหยุดชดเชยเป็นหนึ่งในนั้น

On Peak กับ Off Peak ของอัตรา TOU คือช่วงเวลาไหน และใครเป็นผู้กำหนด

On Peak ของอัตรา TOU มีเฉพาะวันจันทร์–ศุกร์ ส่วนช่วงที่เหลือของวันจันทร์–ศุกร์ และทั้งวันในวันเสาร์–อาทิตย์ วันแรงงานแห่งชาติ และวันหยุดราชการตามปกติเป็น Off Peak แต่ไม่รวมถึงวันพืชมงคล วันหยุดชดเชย และวันหยุดราชการเพิ่มเป็นกรณีพิเศษตามมติคณะรัฐมนตรี ผู้กำหนดคือประกาศ กกพ. ซึ่งใช้กับทั้ง กฟภ. และ กฟน.

ข้อแรกของประกาศ กกพ. กำหนด “ช่วงเวลาที่ระบบมีความต้องการใช้ไฟฟ้าสูง (Peak)” ไว้เฉพาะวันจันทร์ถึงวันศุกร์ ขณะที่ข้อที่สองกำหนด “ช่วงเวลาที่ระบบมีความต้องการใช้ไฟฟ้าต่ำ (Off peak)” ให้ครอบคลุมวันเสาร์ วันอาทิตย์ วันแรงงานแห่งชาติ และวันหยุดราชการตามปกติทั้งวัน ข้อที่สองปิดท้ายด้วยถ้อยคำ “แต่ไม่รวมถึงวันพืชมงคล วันหยุดชดเชย และวันหยุดราชการเพิ่มเป็นกรณีพิเศษตามมติคณะรัฐมนตรี” ข้อที่สามให้ประธาน กกพ. เป็นผู้รักษาการ และให้ กกพ. เป็นผู้วินิจฉัย

กฟภ. และ กฟน. ใช้ช่วงเวลาชุดนี้กับอัตรา TOU เหมือนกัน โรงงานในเขตการไฟฟ้าใดก็ตามจึงใช้ช่วงเวลาเดียวกันได้ หน่วยไฟที่มิเตอร์นับได้ในช่วง On Peak คิดด้วยอัตรา On Peak ส่วนหน่วยในช่วง Off Peak คิดด้วยอัตรา Off Peak ซึ่งเป็นคนละอัตรากัน ผลต่อบิลคือค่าพลังงานของเดือนขึ้นกับว่าหน่วยไฟตกอยู่ในช่วงใด ไม่ได้ขึ้นกับหน่วยรวมเพียงอย่างเดียว

ปฏิทินวัน Off Peak ของ กฟภ. มีหมายเหตุว่า “หากมีการเปลี่ยนแปลงวันหยุดราชการ การกำหนดวัน Off Peak ให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานกำหนด” ผลต่อเจ้าของโรงงานคือประกาศวันหยุดของราชการเพียงอย่างเดียวยังไม่ได้บอกว่าวันนั้นเป็น Off Peak หรือไม่ คำตอบของแต่ละปีอยู่ในปฏิทินวัน Off Peak ที่การไฟฟ้าประกาศตามการกำหนดของ กกพ.

วันหยุดแบบไหนที่ไม่นับเป็น Off Peak ทั้งวัน

วันพืชมงคลที่ตรงวันจันทร์–ศุกร์ วันหยุดชดเชย และวันหยุดพิเศษตามมติ ครม. ไม่นับเป็น Off Peak ทั้งวัน แม้โรงงานจะหยุดงาน ผลนี้เหมือนกันทั้ง กฟภ. และ กฟน. และวันเหล่านี้มีช่วง On Peak ตามเวลาของวันจันทร์–ศุกร์

ข้อยกเว้นทั้งสามอยู่ท้ายข้อที่สองของประกาศ กกพ. ซึ่งเป็นต้นทางของช่วงเวลาอัตรา TOU ของทั้งสองการไฟฟ้า ผลต่อบิลคือหน่วยไฟที่ใช้ในช่วง On Peak ของวันเหล่านี้จะถูกนับเป็นหน่วย On Peak แม้สายการผลิตหยุดอยู่ ขณะที่วันแรงงานแห่งชาติและวันหยุดราชการตามปกติเป็น Off Peak ทั้งวัน เมื่อวางปฏิทินหยุดงานประจำปี ควรแยกวันหยุดสามแบบนี้ออกจากวันหยุดที่เป็น Off Peak ทั้งวัน เพื่อให้ประมาณหน่วย On Peak ของแต่ละเดือนได้ใกล้กับบิลจริง

วันพืชมงคลที่ตรงวันจันทร์–ศุกร์ถูกคิดค่าไฟแบบวันทำงาน

วันพืชมงคลหลุดออกจากวัน Off Peak ตั้งแต่ปี 2549 หลังคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติในปี 2548 ให้วันแรงงานแห่งชาติเป็นวัน Off Peak แทนวันพืชมงคล

ทั้ง กฟภ. และ กฟน. คิดวันพืชมงคลที่ตรงวันจันทร์–ศุกร์แบบวันทำงาน ส่วนวันพืชมงคลที่ตรงวันเสาร์หรืออาทิตย์เป็น Off Peak ทั้งวันตามกติกาของวันเสาร์–อาทิตย์ ผลต่อบิลคือหน่วยไฟในช่วง On Peak ของวันพืชมงคลที่ตรงวันธรรมดายังคิดอัตรา On Peak ขณะที่หน่วยไฟทั้งวันของวันแรงงานแห่งชาติคิดอัตรา Off Peak

วันหยุดชดเชย: หยุดตามปฏิทินราชการ แต่ค่าไฟยังมีช่วง On Peak

วันหยุดชดเชยคิดค่าไฟแบบวันจันทร์–ศุกร์ทั่วไป ในปฏิทินวัน Off Peak ปี 2569 ของ กฟภ. วันหยุดชดเชยวันที่ 1 มิถุนายน และ 7 ธันวาคม ไม่ถูกแรเงาเป็นวัน Off Peak

ประกาศ กกพ. ระบุวันหยุดชดเชยไว้ในข้อยกเว้นของช่วง Off Peak และ กฟน. ใช้ถ้อยคำเดียวกันในประกาศอัตรา TOU ผลต่อการวางแผนคือการย้ายงานผลิตหรืองานซ่อมบำรุงไปทำในวันหยุดชดเชยไม่ได้ย้ายหน่วยไฟของช่วงนั้นไปอยู่ในช่วง Off Peak

วันหยุดราชการเพิ่มเป็นกรณีพิเศษตามมติ ครม. เป็นวัน Peak ปกติ

วันหยุดพิเศษตามมติ ครม. เป็นวัน Peak ปกติของอัตรา TOU ทั้งของ กฟภ. และ กฟน. ตั้งแต่มติ กกพ. เมื่อเดือนมีนาคม 2566

กฟภ. ออกประกาศเรื่องช่วงเวลาซ้ำไว้ว่าวันหยุดพิเศษตามมติ ครม. “วันอื่น ๆ ที่อาจมีขึ้นในอนาคตเป็นวัน Peak ของอัตรา TOU” ขณะที่เอกสารของ กฟน. ที่อ้างมติ กกพ. ปี 2566 ใช้ถ้อยคำเดียวสำหรับอัตรา TOU โดยไม่แยกตามประเภทผู้ใช้ไฟ ผลต่อบิลคือวันหยุดพิเศษที่ ครม. ประกาศเพิ่มระหว่างปีไม่ได้เพิ่มวัน Off Peak ให้โรงงาน และหน่วยไฟในช่วง On Peak ของวันนั้นคิดอัตรา On Peak

ทำไมประกาศเก่าบางฉบับบอกว่าวันหยุดพิเศษตามมติ ครม. เป็น Off Peak

ประกาศเหล่านั้นถูกต้องในปีที่ออก เพราะวันหยุดพิเศษตามมติ ครม. ปี 2564 และปี 2565 เคยเป็น Off Peak ก่อนที่มติ กกพ. เมื่อเดือนมีนาคม 2566 จะเปลี่ยนให้เป็นวัน Peak ปกติ

ปี 2564 มติ กกพ. เมื่อเดือนมกราคม 2564 กำหนดให้วันหยุดพิเศษของปีนั้น “เป็นช่วงเวลา Off - Peak” วันหยุดพิเศษของปี 2565 “เป็นช่วงเวลา Off - Peak” เช่นกัน โดยอ้างประกาศ กกพ. ปี 2563 ตั้งแต่ปี 2566 กติกาเปลี่ยนเป็นวัน Peak ปกติตามมติ กกพ. เดือนมีนาคม 2566 และเป็นกติกาที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

หมายเหตุในปฏิทินวัน Off Peak ของ กฟภ. บันทึกไว้ว่ามตินี้มีขึ้น “เพื่อให้สะท้อนลักษณะการใช้ไฟฟ้าของวันหยุดราชการเพิ่มเป็นกรณีพิเศษตามมติคณะรัฐมนตรี” เอกสาร บทความ หรือปฏิทินที่จัดทำก่อนปี 2566 จึงเขียนว่าวันหยุดพิเศษเป็น Off Peak ได้ถูกต้องตามปีของมัน แต่ใช้ประมาณบิลปีปัจจุบันไม่ได้ หากนำไปใช้ หน่วยไฟในวันหยุดพิเศษจะถูกประมาณด้วยอัตรา Off Peak ทั้งที่บิลจริงคิดช่วง On Peak ของวันนั้นด้วยอัตรา On Peak ตัวเลขประมาณการจึงไม่ตรงกับบิล ก่อนใช้ปฏิทินหรือเอกสารประมาณการฉบับใด ควรดูปีที่ออกเอกสารก่อน แล้วเลือกใช้ปฏิทินวัน Off Peak ของปีปัจจุบันจากการไฟฟ้าโดยตรง

ค่าไฟ On Peak กับ Off Peak ต่างกันแค่ไหน และค่าความต้องการพลังไฟฟ้าคิดจากช่วงไหน

กิจการขนาดกลางอัตรา TOU ชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 3.2.3) ของ กฟภ. ณ ก.ย. 2569 มีค่าพลังงานช่วง On Peak 4.3297 บาท/หน่วย ยังไม่รวมค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft) และภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ส่วนค่าพลังงานช่วง Off Peak ของกิจการขนาดกลางอัตรา TOU ชั้นแรงดันต่ำ (ประเภท 3.2.3) ของ กฟภ. ณ ก.ย. 2569 คือ 2.6369 บาท/หน่วย ยังไม่รวม Ft และ VAT

อัตราสองค่านี้เป็นตัวอย่างจากแถวเดียวของประกาศอัตรา กฟภ. เท่านั้น เพราะกิจการขนาดเล็ก กิจการขนาดใหญ่ ชั้นแรงดันอื่น และอัตราของ กฟน. ต่างมีแถวอัตราของตัวเอง หลักที่ใช้ได้กับทุกแถวของอัตรา TOU คือหน่วยที่ใช้ในช่วง On Peak คิดด้วยอัตรา On Peak ของแถวนั้น และหน่วยในช่วง Off Peak คิดด้วยอัตรา Off Peak ของแถวนั้น

อัตรา TOU คิดค่าความต้องการพลังไฟฟ้าจากความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุดเฉพาะช่วง On Peak ขณะที่อัตราปกติและอัตรา TOD คิดจากค่าสูงสุดของทั้งเดือน กติกานี้ใช้ทั้ง กฟภ. และ กฟน. และตรงกับเครื่องคำนวณค่าไฟทางการของทั้งสองการไฟฟ้า ผลต่อบิลคือการเดินเครื่องหนักพร้อมกันในช่วง Off Peak จะไม่ถูกนับเข้าค่าความต้องการพลังไฟฟ้า แต่ช่วง On Peak ของวันหยุดชดเชย วันพืชมงคลที่ตรงวันธรรมดา และวันหยุดพิเศษตามมติ ครม. จะถูกนับด้วย

โรงงานแบบไหนใช้อัตรา TOU และอัตรา TOD เป็นคนละอัตรากันอย่างไร

อัตรา TOU เป็นอัตราเลือกของผู้ใช้ไฟประเภท 2 เป็นอัตราของผู้ใช้ไฟรายใหม่ในประเภท 3 และ 4 และใช้กับผู้ใช้ไฟประเภท 5 ทุกราย (รายที่ยังไม่ได้ติดมิเตอร์ TOU คิดอัตราที่ไม่ใช่ TOU ไปก่อน) ส่วนอัตรา TOD ของประเภท 4.1 ใช้ช่วงเวลาคนละชุดกับอัตรา TOU

อัตราปกติของประเภท 3 (ประเภท 3.1) และอัตรา TOD ของประเภท 4 (ประเภท 4.1) มีไว้เฉพาะผู้ใช้ไฟเดิม ผู้ใช้ไฟรายใหม่จึงเข้าอัตรา TOU (ประเภท 3.2 หรือ 4.2) กฟภ. นับเป็นผู้ใช้ไฟเดิมเมื่อใช้อัตราเดิมอยู่ก่อนค่าไฟประจำเดือนพฤศจิกายน 2558 ส่วน กฟน. นับจากผู้ที่อยู่ในอัตราข้อ 3.1 หรือ 4.1 ซึ่งใช้ไฟก่อนเดือนตุลาคม 2543 ผู้ใช้ไฟประเภท 5 ที่ยังไม่ได้ติดมิเตอร์ TOU จะคิดอัตราที่ไม่ใช่ TOU ไปก่อนชั่วคราว

ผลต่อผู้อ่านคือช่วงเวลาและวันหยุดทั้งหมดในเรื่องนี้ใช้กับบิลอัตรา TOU เท่านั้น บิลอัตรา TOD ของประเภท 4.1 ใช้ช่วงเวลาอีกชุดหนึ่ง ก่อนนำปฏิทินวัน Off Peak ไปประมาณค่าไฟ ควรตรวจประเภทผู้ใช้ไฟและแบบอัตราบนบิลก่อน เพื่อให้แน่ใจว่าใช้ช่วงเวลาถูกชุด